77. wystawa w Galerii Jednej Książki – Katarzyna Makieła-Organisty
W przestrzeni Biblioteki Głównej Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie książka spotyka obraz – a słowo ustępuje miejsca ciszy, która nie milczy, lecz prowadzi dialog. Wystawa prof. Katarzyny Makieły-Organisty Księga ubogich. Konteksty jest zaproszeniem do takiej właśnie rozmowy: pomiędzy dawnymi mistrzami a współczesnym spojrzeniem, pomiędzy reprodukcją a oryginałem, pomiędzy pamięcią a doświadczeniem.
Artystka podejmuje twórczy dialog z historią sztuki i ikonografią biblijną, przywołując ideę Biblii pauperum – „Biblii ubogich”. W średniowieczu obrazy pomagały zrozumieć to, czego nie dało się przeczytać. Dziś, w epoce nadmiaru obrazów i skrótowych komunikatów, Katarzyna Makieła-Organisty odwraca tę sytuację: to nie ilustracja upraszcza przekaz, lecz wymaga od widza skupienia i namysłu. Jej malarstwo nie podaje gotowych odpowiedzi – stawia pytania.
10 Kompozycji prezentowanych na wystawie mają formę współczesnych martwych natur. Otwarta książka, reprodukcja arcydzieła, fragment obrazu – zestawione z codziennymi przedmiotami – układają się niczym ciche ołtarze refleksji. Strony, które widzimy na płótnach, nie są jedynie cytatem z historii sztuki. Stają się przestrzenią medytacji nad tym, czym jest pamięć kultury i czy dawne obrazy wciąż potrafią przemawiać do naszej wrażliwości.
W tych pracach książka nie jest wyłącznie symbolem wiedzy. Jest znakiem mądrości, która rodzi się z doświadczenia i uważności. To również subtelne przypomnienie, że nadmiar informacji nie gwarantuje głębi rozumienia. Artystka z wyczuciem – czasem z nutą ironii – zmienia skalę, perspektywę czy kontekst znanych przedstawień, wydobywając z nich nowe sensy. Widz zostaje włączony w tę grę odniesień. To on staje się ogniwem łączącym przeszłość z teraźniejszością.
Tytułowa Księga ubogich nie jest więc rekonstrukcją dawnego wzorca. To księga pisana dzisiaj – obrazami, ciszą i światłem. To próba odnalezienia tego, co istotne, poza akademicką procedurą i poza powierzchowną erudycją. W przestrzeni biblioteki, pośród realnych tomów i zapisanych stron, malarskie „księgi” Makieły-Organisty przypominają, że prawdziwe poznanie dokonuje się w spotkaniu: z dziełem, z drugim człowiekiem, z samym sobą.
Katarzyna Makieła-Organisty (ur. 1984 w Hrubieszowie) jest absolwentką i profesorem krakowskiej ASP. Studiowała malarstwo w pracowni Stanisława Rodzińskiego, a dziś prowadzi pracownię malarstwa i rysunku I roku na Wydziale Malarstwa swojej macierzystej uczelni. W swojej twórczości konsekwentnie sięga po klasyczne techniki – malarstwo olejne, temperę jajową – tworzy również ilustracje i kolaże, nieustannie towarzyszą jej szkicowniki. Bliska jest jej martwa natura, lecz równie ważne pozostają pejzaż i portret – zawsze podporządkowane uważnej obserwacji rzeczywistości.
Wystawa Księga ubogich. Konteksty to opowieść o śladach – o tym, że bywają ważniejsze niż kierunki i programy. O tym, że obraz może stać się modlitwą, a książka – przestrzenią ciszy. I że sztuka, jeśli jest prawdziwa, wciąż potrafi pisać się dalej – w nas.
Wystawa jest dostępna do 31 maja 2026 roku w godzinach otwarcia Biblioteki Głównej ASP.
